Gevaren: op bezoek bij de Prins

Witte Singel - Jan van Houtkade

Route: Doeshaven-Does-Oude Rijn-Zoeterwoudse Singel-Witte Singel-Oude Rijn-Veenwatering-Horsten-Rijn Schie kanaal-Vlietlanden-Meerburger Wetering-Oude Rijn-Doeshaven
Lengte tocht: 32 km
Datum: 2 januari 2012
Wind: Zuid-West 4-5
Neeslag: geen
Temperatuur: 8 graden
Bewolking: half bewolkt

Op 2 januari is het eindelijk zover: ik ga op bezoek bij Prins Willem Alexander en zijn vrouw.  Er staat vanochtend nog een stevige wind. Ik twijfel of ik ga varen. Halverwege de ochtend knapt het wat op. Het zonnetje breekt door en het lijkt of er minder wind staat. Zoals jullie misschien geraden hebben: ik ga vandaag vanaf de Doeshaven per kajak naar de Horsten en dan via kasteel Duivenvoorde, de Vlietlanden en de Meerburger Wetering terug. Dit tochtje stond eigenlijk gepland voor de week tussen kerst en oud en nieuw, maar het weer zat niet mee. Het bleef maar waaien en regenen. Al ben ik een Echte Stoere Hollandse Knaap, ik ben niet vies van enig comfort. Maar terug naar vandaag. Vanuit de Doeshaven rechtsaf over de Does richting Oude Rijn. Op de Oude Rijn vaar ik naar de stad, hou het Waardeiland aan mijn rechterhand en vaar de Zoeterwoudse Singel op. Ik kan niet rechtdoor de stad in, want er ligt nog steeds kunstijs op de Nieuwe Rijn. Leuk,  zo’n routebeschrijving in een tekst. Ik zal jullie hier verder niet al teveel mee vermoeien, want je kan de route ook op het kaartje zien. De binnenstad van Leiden is omgeven door singels. Dit zijn de restanten van de historische verdediging van Leiden. Langs de singels lagen stadswallen. Dat had als voordeel dat je lekker veilig en comfortabel van achter zo’n wal op je vijand kon schieten. Als de vijand terugschoot was de kans dat hij je zou raken niet zo groot. Je lag immers achter de wal. De wal bestormen was ook lastig, want er ligt een plens water voor (waar we nu leuk kunnen varen). Onder andere aan deze verdedigingslinie hebben we te danken dat we ons als Leidenaren twee dagen per jaar laveloos mogen drinken en onbeperkt naar bandjes luisteren. De weerstand tegen de Spanjaarden (het  lukte niet om Leiden in te nemen) en de daaropvolgende ontzetting door de Geuzen heeft ons immers op 2 en 3 oktober Leids Ontzet gegeven. Pikant detail: Leiden werd wel afgesloten van de buitenwereld en daardoor uitgehongerd met vele doden als gevolg.  Ik vraag mij wel eens af wat er gebeurd zou zijn als we de Spanjaarden gewoon met open armen ontvangen hadden. Zouden we dan nu paella eten in plaats van hutspot? En zouden wij dan nu ook bijna failliet gaan omdat de staatsschuld bijna onhoudbaar is? Zouden we van stierenvechten houden en van flamenco?  Maar ik dwaal af. Om terug te komen op de stadswallen: hier en daar zijn er nog restanten te zien.

Sterrenwacht Leiden

Bijvoorbeeld op de oude begraafplaats (op de plek waar de Zijlsingel over gaat in de Zoeterwoudse Singel) en bij de sterrenwacht. Overigens vaar ik vandaag ook langs de sterrenwacht. Gebouwd eind negentiende eeuw. Deze is afgelopen jaar gerestaureerd. De koepels glimmen daardoor alsof ze nieuw zijn. Ik ben altijd een beetje dubbelhartig over restauraties. Soms is het verval van een gebouw mooier dan een restauratie waarbij het gebouw er weer als nieuw uitziet. “Maar”,  hoor ik je al zeggen: “we houden dan niets van ons historisch erfgoed over”. Bedenk dan dat de gebouwen die nu gebouwd worden over 200 jaar ook historisch erfgoed zijn.  Uiteindelijk is Nederland dan één groot openlucht museum. Als ik de Rijn weer opvaar zie ik rechts een staaltje stedebouwkundige ellende: historische panden met ertegenaan gebouwd foeilelijke jaren 70/80 bouw. (Als je trouwens de  foto’s hiervan wil zien klik dan op knop “kanofoto’s” in het menu). Waarom valt dat trouwens vanaf het water meer op dan als ik er langsfiets?
Na enige tijd straffe tegenwind op de Rijn kom ik bij de Veenwatering. Deze loopt door de Stevenshof rechtstreeks naar de Horsten.

De Stevenshof: verdwaald Zoetermeer in Leiden

Ook hier volle tegenwind. De Stevenshof is eigenlijk een stukje verdwaald Zoetermeer  in Leiden.  Desondanks zeggen degenen die er wonen dat het er goed leven is. Tsja denk ik dan: als je van spruitjes houdt, zijn spruitjes ook lekker. Kwestie van smaak. Even flink doorpeddelen en ik ben er in 10 minuten doorheen. Dan ligt het weidse en winderige polderlandschap voor me. In de verte zie ik de Horsten liggen: Prins zet de Pils maar koud, ik kom er aan! Na toch wel even ploeteren tegen de wind in vaar ik de Horsten binnen. Het landschap verandert volkomen. Bossen afgewisseld met landerijen.

De Horsten: landerijen en bossen

De bodem van de sloten is niet meer alleen modder en veen, maar ook gewoon harde zandbodem. Vroeger, heel vroeger, waren dit duinen en zelfs zee. Dit landschap is kennelijk leuk voor vogels, want die zijn er in overvloed:  en van alle soorten en maten. Ik kijk mijn ogen uit. In de verte zie ik de skyline van Den Haag en besef mij hoe dichtbij dat eigenlijk is. Ik ben nu op het punt dat ik linksaf kan slaan om weer terug te varen, maar ik vaar toch nog even door.  Ik had mij een doel gesteld. Na twee kilometer, voor een stenen bruggetje, sla ik rechtsaf een smalle sloot in. Laverend tussen takken en een enkel hek laat ik een grote groep ganzen opschrikken. Ze vliegen al mopperend weg. Plotseling doemt een metershoog hek op. Langs het hek camera’s en sensoren. Villa Eikenhorst. Hier wonen onze toekomstige koning en koningin. Zo te zien in gevangenschap. Het lijkt Guantanamo Bay wel. In de verte zie ik een bruggetje en een agent (die wel marechaussee zal zijn) die het bruggetje oploopt en mijn richting opkijkt. Hij loopt weer weg. Ik vaar door, er angstvallig voor zorgend dat ik het hek niet raak.

Ik zie het al voor me: er gaat een snoeihard alarm af, lampen gaan aan en uit de bosjes komen militairen die hun geweren op mij richten. Uit de luidsprekers klinkt blikkerig: “verroert u zich niet, u wordt onder schot gehouden. Houdt uw handen op een plek waar wij ze kunnen zien!”. Naast mijn boot duikt plotseling een man in het zwart op. Een navyseal (die ver van huis is)! En nog één. De eerste rukt de peddel uit mijn handen.  Ondertussen grijpt de tweede mijn arm en draait hem op mijn rug. Ze trekken me uit de boot en duwen me onder water. Ik stik bijna….. als ik weer bij kom zit ik in een kale ruimte met een felle lamp op mij gericht. Mijn handen op mijn rug. Geboeid. Ik zie niemand, maar hoor wel een stem. “Wat deed u daar? Geef antwoord!” Ik antwoord dat ik gewoon een onschuldige kanoër ben. “Lieg niet” zegt de stem. “Wij krijgen de waarheid heus wel boven tafel”. Plotseling vult de stem van Adele de ruimte: “….make you feel my love….”. “Neeeeee,” gil ik. “Ik zeg alles wat jullie willen weten, hou op, hou op, zet die muziek uit!!!”. “I-ik ben van de buitengroep” stamel ik. “oooh”, zegt de stem, “dan is het goed”…..

Gelukkig weet ik te voorkomen dat ik het hek raak. Als ik bij het bruggetje kom loopt de agent naar mij toe en vraagt wat ik hier doe. En of ik wel weet dat ik daar niet mag varen. Ik antwoord dat ik geen bordje heb zien staan. “Toch mag het volgens mij niet en trouwens,  het loopt hier dood”. Ik geef aan dat ik wel terugvaar. “Waar kom je eigenlijk vandaan?” vraagt hij. Ik geef aan dat ik uit Leiderdorp kom varen. Hij reageert verbaast en zegt dat hij niet gedacht had dat je helemaal tot daar per boot kan komen. Nadat we elkaar vriendelijk goedendag gewenst hebben vaar ik weer terug. Helaas, geen pils vanmiddag…..

De Horsten - een zuigsloot

Voor een deel vaar ik dezelfde weg terug in de Horsten. Sla rechtsaf en kom in een zuigsloot. Dit is een sloot die zo ondiep is dat je daardoor extra weerstand ondervindt met varen.  Alsof je door een pot stroop vaart. Hier kom ik een paar zeer lage bruggetje tegen waar ik alleen maar onderdoor kan door plat op mijn rug op het achterdek te gaan liggen en mijn voeten zo ver mogelijk naar voren. Op dat moment wordt de kajak heel instabiel. Peddelen kan niet, dus moet je je al wiebelend voorttrekken aan de onderkant van de brug. Ik ben nu op een punt dat ik kan kiezen: via de Dobbewetering terug naar Leiden of een omweg via kasteel Duivenvoorde. Het is laat, maar ik kies toch voor het laatste. Anders moet ik voor een deel dezelfde route varen als op de heenweg. Ik krijg er geen spijt van.

De Horsten: Kasteel Duivenvoorde

Het is een leuk stukje door het bos en op een bepaald moment ligt het kasteel in volle glorie te pronken. Na het kasteel moet ik onder de Veurseweg door. Een bruggetje van 50 centimeter hoog (gaat net) en 25 meter lang. Ik baan mij, op mijn rug liggend, een weg door spinnenwebben en vallende condensdruppels. Gelukkig kan ik mij aan de zijkant van de brug voorttrekken. Ik ben blij als ik het licht weer zie.  Even later vaar ik het Rijn-Schiekanaal op. Ik laat mij verrassen door de hoge golven en de harde wind en zit even te schommelen, omdat ze onverwacht en dwars op de boot aan komen rollen. Even later kan ik rechtsaf. Ik steek het meer van de Vlietlanden dwars over en kom uit op de Meerburger Wetering. De zon staat ondertussen al laag en ik begin mij af te vragen of ik voor donker terug zal zijn.

Meerburger Wetering: Molens bij Zoeterwoude Dorp

Bij Zoeterwoude passeer ik een oude molen en twee nieuwe. Een mooi contrast. Ik bedenk mij dat het toch mooi is om te zien dat we teruggrijpen op oude technieken in een nieuw jasje om ons moderne leven aan de gang te houden. Ik weet nog een aflevering van Floris, waarin vier boeven aan de uiteinden van molenwieken vastgebonden worden. Ik heb mij laten vertellen dat je dat in het echt niet zou overleven. Hoe zal dat met een moderne molen zijn? Die draait harder en heeft een grotere doorsnede. Ik ga dat uitzoeken en kom daar in een later verhaaltje op terug, want het begint ondertussen te schemeren en dus moet ik opschieten als ik voor donker in de Doeshaven wil zijn. Ik begin nu moe te worden. Ik heb het laatste stuk gelukkig de wind in mijn rug. Dat schiet lekker op……